Buổi sáng, đầu tuần, trên con đường Hai Bà Trưng, quận Nhất, ở trước con hẻm nhỏ gần ngã tư Điện Biên Phủ và gần ngã ba Nguyễn Văn Thủ, có một nhóm những cô gái trẻ, chừng hai chục người, đứng đó nhận từng xấp hồ sơ từ tay một người đàn ông trung niên. Trong xấp hồ sơ của mỗi người, có kẹp một cuốn hộ chiếu bìa màu xanh, liếc ngang cũng biết là hộ chiếu Việt Nam, nhìn qua cũng hiểu họ đứng đó làm gì. Họ sắp sửa bước vào một cuộc xin visa nhập cảnh ở Lãnh sự quán

Buổi sáng, đầu tuần, trên con đường Hai Bà Trưng, quận nhất, cách Lãn sự quán Trung Quốc một hai căn nhà là một quán cơm-phở rộng. Trong quán ấy, có chừng chục thực khách đang ăn sáng, những món ăn từ cái thực đơn bình dân dao động từ 15 cho tới 45 ngàn đồng. Không ai nhìn nhau, không một gương mặt nào biểu cảm.

Cậu phục vụ quán, người Bắc, chắc ở Hải Dương, nhỏ người, chạy lon ton qua từng bàn nghe đặt món hay giao món hay tính tiền gì đó. Những người phục vụ quán ăn ấy đều là những thanh niên từ miền Bắc vào Sài Gòn sinh sống. Họ có thể đến từ Hải Dương, Nam Định, Ninh Bình, Thái Bình… Họ làm cho quán xôn xao hơn, quán không ai nhìn ai, không biểu cảm nào trên những gương mặt người.

Rồi cậu bé phục vụ kia chạy ra ngoài vỉa hè, cười hô hố, gọi mấy cậu bạn chạy ra cùng. Cậu chỉ trỏ về phía trước nói to “Ối kìa, ối kìa, lấy chồng Trung Quốc đấy, lấy chồng Trung Quốc đấy”.


Cả đám đồng nghiệp cùng hô hố cười theo cậu. Đoàn các cô gái ban nãy đi hàng một, theo người đàn ông trung niên dẫn đầu, bước nhanh qua quán, trước những tiếng cười, những câu xỉa xói ác ý "Lấy chồng Trung Quốc đấy. Ối giời ơi, lấy chồng Trung Quốc đấy". Hai chục cô gái đi nhanh hơn, mặt cúi xuống, họ tránh ánh nhìn giễu cợt một cách ngại ngùng.

Một chục thực khách trong quán cắm mặt xuống tô phở, vẫn chẳng có ai biểu cảm gì trên khuôn mặt của mình.

Cái gọi là đồng bào, cái gọi là văn hóa đấy ư?

Hai chục cô gái bước đi như hai chục nô lệ trong mắt nhơ nhớp của mấy cậu thanh niên. Hai chục cô gái bước đi như hai chục con thú rạp xiếc trong mắt hủ lậu của lũ thanh niên. Chúng nó có hiểu không? Thà đi lấy chồng xa xứ, bị đối xử tàn tệ (có thể như thế) ở xa xứ, nơi không ai biết họ là ai còn hơn là ở lại lấy những kẻ đang đứng cười nói hô hố thô lậu kia.

Với các cô gái đáng thương kia, lũ thanh niên vô lại ấy chẳng phải là đồng bào.

Nhưng chắc các cô cũng không hiểu hết rằng, ở mọi cấp độ khác nhau của đời sống này, người ta đều hô hố cười vào nhau, thô bỉ giễu cợt nhau như thế chứ không chỉ mỗi các cô, những người sáng đầu tuần này xếp hàng ở trước lãnh sự quán Trung Quốc.

Đã có những người cũng từng tụ tập ở trước lãnh sự quán này, và cũng đã bị hô hố cười giễu nhại như thế, bất kể họ là ai, nông dân, công nhân, trí thức…

Đã có rất nhiều những người trở thành "mồi nhậu" của người khác ở ngay chính trong công sở của mình, đúng như kiểu một đứa học sinh vẫn hay bị các bạn cùng trường bắt nạt như bất kỳ những bộ film tuổi teen nào của Hollywood.


Và còn có cả những người còn bị đồng nghiệp cố tình chơi xấu, cố tình đồng lõa làm chứng dối để "đì" người đó miễn là việc làm chứng dối đó đảm bảo cho họ yên ổn trong mắt lãnh đạo. Rồi khi sự việc xảy ra xong rồi, họ chặc lưỡi với nhau “vì cuộc sống cả mà” như để nhận lấy sự thông cảm cho việc phải làm trái lại lương tâm của mình. Nhưng nói câu ấy ra thì dễ, mà nghĩ cho kỹ được câu “cuộc sống thì ai chả có. Chẳng lẽ người khác không cần được sống hay sao?”.

Cái gọi là đồng bào đó ư?

Đầu tuần, ngẫm mà buồn buốt ruột.

Đồng bào không giễu nhại, hãm hại người khác bao giờ, dù bất kỳ lý do tưởng như chính đáng nào đi chăng nữa…

Có mấy người, nhìn hàng dài những cô gái trước cổng các lãnh sự quán nước ngoài mà biết trách chính mình, biết xin lỗi người con gái Việt, vì một phần nào đó do chính chúng ta, lũ đàn ông, mà họ phải đứng đó, chờ một cơ hội nào cũng chẳng rõ…

Đồng bào ơi, đồng bào…